Merkez Bankası Nedir ?

Merkez Bankası Nedir ?

Merkez Bankası veya uzun adıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, para ve kur politikalarını düzenleyen ve dolaşımdaki tüm paranın tedavülünden sorumlu bağımsız bir finans kuruluşudur. TCMB, para basma yetkisini devletten alır ve bu konuda bağımsızdır. Merkez Bankası’nın yüzde 51’lik hissesi hazineye aittir. Kalan diğer hisseler ise yabancı ve Türk bankalara ve kurum kuruluşlara aittir.

Merkez Bankasının Görevleri Nelerdir ?

Merkez bankasının başlıca görevi fiyat istikrarını kontrol altında tutmaktır. Türk Lirası’nın uzun dönem fiyat istikrarını sağlamak ve tüm döviz piyasalarını düzenleyici tedbirler almaktır. Merkez bankasının bir diğer görevi ise, para basımı ve arzıdırı. Devlet adına piyasaya para arz eder ve likitide sağlar.

Merkez Bankasının bir diğer görevi ise, Ülkemizde uygulanacak döviz kuru rejimini belirlemektedir. Yüksek kur sabit faiz veya sabit kur yüksek faiz gibi değişik rejimler uygulanabilmektedir.

Merkez Bankası Nasıl Müdahale Eder ?

Döviz kuru yükseldiğinde veya faiz ile ilgili bir haber çıktığında Merkez Bankası’nın adını sıklıkla duyarız. Merkez Bankası, kur yükseldiğinde rejime uygun bir dizi önlem alır. Eğer bu konuda alınmış önlem sabit kur yüksek faiz ise, kuru sabit tutmak için faizi yükseltmek zorunda kalır. Böylece paraya erişimi zorlaştırır. Elinde Türk Lirası mevduatı bulunmayan yatırımcıların risksiz bir şekilde yüksek faiz ile kazanç elde edebilmesi için, TL’ye yönlendirilir ve böylelikle piyasadaki TL arzı kısılmış olur. Piyasadaki TL miktarının azalması ile beraber TL değerlenmeye başlar.

Öte yandan Merkez Bankası faiz indirimlerine de gidebilir. Devletin ve bankaların ödeyeceği faiz enflayonun çok üzerinde olmamalıdır. Bu nedenle enflasyon yüzde 10 iken yüzde 20 faiz almayı bekleyemezsiniz. Kur çok yüksekken veya TL likiditesi yüksek iken yani piyasada bol miktarda TL blulunuyorken enflasyonun iki katına kadar faiz verşilebilir. Ancak normal şartlara dönüldüğünde faiz indirimine gidilecektir. Öte yandan enflasyon düştüğünde de faiz indirimi yapılır. Örneğin merkez bankasını bir hafta vadeli repo ihale faizi, yüzde 18 ise, enflasyon yüzde 12’ten yüzde 10’a düştüğünde repo faizi de yüzde 16 veya 15’e kadar düşürülebilir. Nitekim günümüzde de bu örnekleri görüyoruz.